Feit, Fake of Filter? Het begint bij ons zelf!

Eind november was het weer de Week van de Mediawijsheid. Een week waarin op veel scholen, maar ook in bijvoorbeeld bibliotheken, aandacht besteed wordt aan mediawijsheid. Het thema van 2016: Feit, Fake of Filter? Hoewel dit thema al langere tijd geleden is gekozen, bleek het zeer actueel! De Amerikaanse presidentsverkiezingen waren daarvan het bewijs.

De sociale media hebben een grote rol gespeeld tijdens deze verkiezingen. Met name het bedrijf Facebook kwam onder vuur te liggen. Zij zouden veel te veel ‘nepnieuws’ toestaan. Achteraf blijken zaken aantoonbaar niet waar te zijn, maar dan is het kwaad vaak al geschied. Mensen hebben zich al een bepaald beeld gevormd, een storm aan vaak heftige reacties, protesten, haatmails, enzovoort.

Filtering
Inmiddels heeft Facebook maatregelen  aangekondigd. Het bedrijf wil bekijken of gebruikers gewaarschuwd kunnen worden wanneer nieuws ‘fake’ lijkt te zijn. Ook doet Facebook onderzoek naar de mogelijkheden om nieuws dat gedeeld wordt op feiten te controleren. Maar welke criteria worden daarvoor aangelegd? Gaat het om feiten, dan spreken die voor zich. Gaat het om een artikel waarin het gaat over duiding van feiten of om meningen daar over, dan wordt beoordeling al een stuk lastiger! Algoritmes, geautomatiseerde systemen, die bepalen of we berichten wel of niet te zien krijgen en in welke volgorde. Het lijkt heel mooi en handig, maar zet het tegelijk niet juist de deur open voor manipulatie of zelfs censuur?

Er verschijnen nogal eens artikelen, bijvoorbeeld vanuit een bepaald politiek standpunt, een levensvisie of een godsdienstige overtuiging, die nogal controversieel kunnen overkomen op mensen die een heel andere overtuiging hebben. Deze artikelen worden uitgebreid via sociale media gedeeld en bediscussieerd. Wie garandeert ons, dat deze artikelen niet als ‘fake’ of ‘complottheorie’ worden bestempeld door de algoritmes van bijvoorbeeld Google en Facebook? Waar ligt de grens tussen vrijheid van meningsuiting, vrijheid van politieke visie en vrijheid van godsdienst aan de ene kant en filtering vanwege ‘nepnieuws’ aan de andere kant? Wie bepaalt deze grens en wie bepaalt wanneer iets over de grens is?

De digitale tong
Misschien scheelt het al wanneer we allemaal beginnen bij ons zelf! Filtering heeft immers ook alles te maken met kijken naar ons eigen gedrag. Wat delen wij zelf via sociale media? Checken we alles eerst of nemen we alles maar voor waar aan. Als die-en-die het deelt, moet het wel kloppen! Toch? En hoe selectief zijn we in het delen van ons persoonlijke wel en wee? Vaak delen we zonder schroom ons ‘wel’, maar houden we ons ‘wee’ graag voor ons zelf. Wanneer we kritiek hebben op bedrijven als Facebook en Google over het delen van nepnieuws of het toepassen van filtering mogen we dus ook best de hand in eigen boezem steken. We doen er bijna allemaal aan mee.

Weet je dat de Bijbel daar hele mooie tips voor geeft? Boeiend om eens te lezen wat Jacobus schrijft in hoofdstuk 3 over onze tong. Vervang al lezend ‘tong’ eens door ‘digitale tong’. Jacobus heeft het over een “niet te bedwingen kwaad, vol dodelijk vergif.” “We gebruiken onze(digitale) tong om God, onze Vader, te danken. Maar we gebruiken onze (digitale) tong ook om andere mensen te vervloeken. Uit één mond komen dus mooie woorden, maar ook afschuwelijke woorden.” Ook met onze digitale tong kunnen we er wat van! Een boze mail, een geïrriteerde reactie, we hebben het verstuurd of geplaatst voor we er erg in hebben.

Daarnaast heeft Jacobus het ook over jaloezie en eigenbelang. “Maar mensen die altijd maar jaloers zijn of zichzelf beter vinden dan anderen moeten zich schamen. Als zij denken dat ze wijs zijn, houden ze zichzelf voor de gek! Wie jaloers is of zichzelf beter vindt dan anderen, leeft helemaal verkeerd, en zorgt overal voor onrust.” zegt Jacobus. En is dat niet precies het effect dat we vaak terug zien in de (sociale) media?

Beginnen bij jezelf
Eigenlijk roept Jacobus ons op om te filteren! “Wijze mensen leven namelijk in vrede met iedereen. Ze zijn geduldig en gehoorzaam. Ze zijn goed voor anderen. Ze behandelen alle mensen gelijk, en ze zijn altijd eerlijk. Ze doen alleen maar goede dingen.” Stel dat we allemaal op die manier sociale media zouden gebruiken. Wat zou dan het effect zijn? “Mensen die goede dingen doen en in vrede leven met iedereen, zorgen overal voor recht een vrede.” zegt Jacobus. Dat is het effect van persoonlijke filtering!

Ergens anders in de Bijbel lezen we de tips van Paulus. In 1 Korintiërs 13 heeft ook hij nog wat mediawijsheid-tips voor ons: “geduldig en vriendelijk zijn, niet jaloers zijn, niet vertellen hoe goed je bent, jezelf niet belangrijker vinden dan de ander, een ander niet beledigen, niet alleen aan jezelf denken, geen ruzie maken en geen wraak willen nemen, blij worden van het goede en een hekel hebben aan het kwaad.” Hij vat dit samen in één woord: Liefde! Zullen we samen deze filtering eens gaan toe passen vanaf nu? Wat zou het gaaf zijn wanneer leerlingen op school, maar ook thuis, bewust worden gemaakt van deze principes. Niet belerend, maar door hen bewust te maken van het effect van hun gedrag. Er zijn vele mooie werkvormen voor te bedenken om gedragsverandering te bewerkstelligen.

Het kan niet anders of dat gaat opgemerkt worden! Of het de verkiezingen gaat beïnvloeden, is de vraag. Maar dat het mensen in onze omgeving gaat beïnvloeden is zeker!

Share Button

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

Doornbos - Consultancy | Advies | Training - Van Maanenware 82 - 8014PR ZWOLLE - 06-20437188 - info@dcat.nl - KVK 59087072 | Realisatie: Catharinus Doornbos | © 2013 DCAT.nl Frontier Theme