Mediawijsheid is geen aangeboren vaardigheid

veilig internettenLaat ik mijn kinderen vrij gebruik maken van internet? Of maak ik gebruik van een internetfilter? Een dilemma dat regelmatig voorbij komt in gesprekken met ouders. Als ouder hou je van je kind en wil je het beschermen. Er gaat immers veel mis op internet? Wanneer je een tuin aan het water hebt, zet je toch ook een hekje langs de waterkant om te voorkomen, dat je kind op een onbewaakt ogenblik in het water valt?

Natuurlijk wil je je kind beschermen. Je wilt niet dat het op een onbewaakt ogenblik op allerlei websites komt, die niet voor kinderen zijn bedoeld. En natuurlijk wil je niet, dat je kind via een aantrekkelijke reclame ergens terecht komt wat niet de bedoeling is of dat het wordt lastig gevallen door mensen met slechte bedoelingen. Laten we eerlijk zijn, zelfs voor ons als volwassenen is het al heel lastig om spam en dergelijke ter herkennen! En juist daarom kunnen we nog eens extra de neiging hebben om onze kinderen extra te beschermen, filters te gebruiken of bepaalde sites gewoon te verbieden.

Tegelijk zijn er ook ouders, die een groot vertrouwen in hun kind hebben. Regelmatig hoor ik ouders zeggen: “Mijn kinderen zijn veel handiger met de computer dan ik! Zij weten beter wat veilig is dan ik en waar je wel en niet op moet klikken.” Of: “Geef een peuter een tablet en het weet in mum van tijd waar het op moet klikken. Alsof ze het in de wieg al hebben meegekregen!” Ook hoor ik ouders, en ook scholen, zeggen: “Je kunt kinderen wel overal tegen afschermen, maar dan leren ze er ook niet mee omgaan. Zitten ze dan op een computer, een tablet of telefoon zonder filter, dan komen ze dan ineens voor verrassingen te staan. En dus leer ik ze liever om er goed mee om te gaan.”

In alle bovengenoemde gevallen hebben de ouders een belangrijk punt. Tegelijk blijft in alle gevallen een belangrijke vraag onbeantwoord: Wie gaat de kinderen leren om hier mee om te gaan en wanneer? Kies je voor filtering of voor een helemaal beschermde omgeving, dan hoeven de kinderen eigenlijk nergens op te letten. Het is immers veilig? Maar wat nu als ze een tablet in handen krijgen of een smartphone waar die filtering niet op zit of op de computer gaan bij een vriendje of vriendinnetje? Beseffen de kinderen dan dat ze dan wél zelf moeten opletten? Weten ze dan wél wat ze moeten doen als ze de vraag krijgen iets te installeren? Herkennen ze dan wél wat een foute website is of hoe ze met reclame en spam moeten omgaan? Hebben ze het besef dat er ook mensen zijn die geen goede bedoelingen hebben? Dat niet alles wat je leest en ziet op internet en sociale media waar is? Geef je dus als ouder je kind een stukje mediawijsheid en mediaopvoeding mee ondanks het feit dat je kiest voor een filter?

Hetzelfde geldt ook voor ouders die hun kinderen hoger inschatten dan zichzelf. Weten de kinderen inderdaad wat ze moeten weten? Als je hen dat zelf niet leert, van wie verwacht je dat dan? En als je er voor kiest om kinderen niet overal voor af te schermen, juist omdat je wilt dat ze er mee leren om gaan, neem je dan inderdaad ook de tijd er voor om ze dat te leren? Of verwacht je dat je kind wel bij je komt als er iets mis is of verwacht je dat ze dat op school allemaal wel mee krijgen. Of dat ze het van nature wel weten.

De praktijk leert helaas, dat ‘het er mee om leren gaan’ er vaak bij blijft. Zodra kinderen wat ouder zijn en een eigen device (smartphone, tablet, laptop) krijgen, wordt van ze verwacht dat ze zichzelf wel kunnen redden. Dat blijkt vaak maar heel beperkt het geval te zijn. Of je nu wel of niet kiest voor een filter, het ontslaat je in beide gevallen niet van je verantwoordelijkheid als ouder om je kind te leren omgaan met de gevaren en negatieve kanten van internet (en sociale media). Datzelfde geldt trouwens evenzeer voor scholen!

Om je als ouder verder op weg te helpen een paar tips op een rijtje:

Informeer bij je internetprovider
Sommige internetproviders bieden zelf bepaalde beveiligings- en filtermogelijkheden aan. Soms betaal je daar automatisch voor, soms moet je dat apart aanschaffen.

Bekijk de mogelijkheden van je antivirus-programma
Ook deze programma’s bieden soms mogelijkheden voor filtering, blokkade van bepaalde websites, een ouderlijk toezicht, etc.

Stel ‘Ouderlijk toezicht’ in op de computer
Windows 8 en 10 beschikken over de mogelijkheid van om ‘ouderlijk toezicht’ in te schakelen. Kijk voor het instellen hiervan op www.webwijzer.nl

Installeer een add-blocker
Om te voorkomen dat kinderen allerlei reclames te zien krijgen en er op gaan klikken, is het gebruik van een add-blocker een goede tip. Op de website van Radar een paar goede tips hiervoor.

Maak (bij jonge kinderen) gebruik van een kinderbrowser
Voor jongere kinderen zijn er speciale kinderbrowsers. Een voorbeeld van een gratis kinderbrowser is MyBee Deze is ook beschikbaar als app voor op een tablet. Een ander voorbeeld is Kibro.

Kijk mee met je kind
Door de computer in de huiskamer te zetten, kun je op elk moment meekijken. Dat geldt ook voor het gebruik van tablets. Wanneer meekijken van jongs af aan al gebeurt, wordt het iets vanzelfsprekends. Begin je pas op latere leeftijd, dan voelt het van beide kanten veel ongemakkelijker. Voorkom dat het voelt als controleren. Doe het vanuit belangstelling voor wat je kind aan het doen is. Vraag waarom je kind een bepaalde website of game zo leuk vindt. Gaandeweg kun je ook vragen stellen of je kind weet wat je moet doen als er een bepaalde reclame in beeld komt, of het wel eens vriendschapsverzoeken van onbekenden krijgt, enzovoort. Door vragen te stellen kun je aan de ene kant belangstelling tonen en tegelijkertijd een beeld krijgen van de vaardigheid van je kind en je kind bewust maken van bepaalde zaken. En het leuke is: je leert er zelf vaak ook heel veel van als ouder!

Maak mediagebruik bespreekbaar
Praten over hoe het was op school, hoe het ging met sporten en hoe het spelen was, vinden we heel normaal. Praten over het gebruik van internet en sociale media vinden we een stuk lastiger! Toch brengen veel kinderen ook daar veel tijd door! Ook daar maken kinderen veel mee. Zou het dan niet logisch zijn om het daar ook over te hebben? Niet controlerend, maar belangstellend! Maak het praten hierover tot iets gewoons. Heeft je kind dan een vervelende ervaring, dan is de drempel om er over te praten een stuk kleiner! Wacht niet met praten tot er een probleem is! Voor kinderen vanaf groep 8 kun je gebruik maken van het bordspel FF Offline (www.ffoffline.nl). Een prima hulpmiddel om het binnen je gezin over mediawijsheid te hebben. Gezellig en leerzaam tegelijk, niet alleen voor je kind, maar ook voor jezelf als ouder!

Bespreek als ouders en school wat je van elkaar verwacht
In hoeverre wordt er op school aandacht besteed aan mediawijsheid? Krijg je tips of handreikingen hoe je daar op aan kunt sluiten? Weet je elkaar te vinden wanneer er sprake is van bijvoorbeeld (signalen van) digitaal pesten? Wijs je naar elkaar of werk je samen?

Schaf een filter aan
Ben je niet aldoor in de gelegenheid om mee te kijken met je kind, overweeg dan een filter. Voorbeelden zijn Filternet, Mobicip, K9
Bedenk wel: filters beschermen je kind tegen allerlei zaken, maar leren je kind geen vaardigheden aan. Dat blijft je eigen verantwoordelijkheid!

Wanneer je kind gaat deelnemen aan het verkeer, dan leer je het kind fietsen, uitkijken, oversteken en alle verkeersregels die er bij komen kijken. Deelnemen aan het digitale verkeer vraagt eigenlijk om dezelfde aanpak. Eerst in een beschermde en begeleide omgeving, langzamerhand meer op afstand en met meer vrijheid en eigen verantwoordelijkheid. Dat geldt voor het gebruik van internet, maar ook voor smartphones en sociale media. In alle gevallen geldt: Voorkomen is beter dan genezen! Maar vooral: je kind leren hoe het vervelende situaties kan voorkomen, is beter dan je kind uit nare situaties moeten halen!

Share Button

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

Doornbos - Consultancy | Advies | Training - Van Maanenware 82 - 8014PR ZWOLLE - 06-20437188 - info@dcat.nl - KVK 59087072 | Realisatie: Catharinus Doornbos | © 2013 DCAT.nl Frontier Theme